Kiedy sąd stosuje poręczenie majątkowe, dozór Policji i zakaz kontaktu?

Te trzy środki to środki zapobiegawcze, czyli narzędzia służące zabezpieczeniu prawidłowego toku postępowania karnego, a wyjątkowo także zapobiegnięciu popełnieniu przez podejrzanego lub oskarżonego nowego przestępstwa. Żeby w ogóle je zastosować, muszą istnieć dowody wskazujące na duże prawdopodobieństwo popełnienia czynu, a sąd dobiera środek do rodzaju i nasilenia obaw, takich jak ucieczka, matactwo albo ryzyko ponownego przestępstwa.

Poręczenie majątkowe, kiedy ma sens?

Poręczenie majątkowe jest stosowane wtedy, gdy sąd uznaje, że ryzyko ucieczki, ukrywania się albo utrudniania postępowania da się ograniczyć bodźcem finansowym, bez sięgania po areszt. W postanowieniu sąd określa wysokość, rodzaj i warunki poręczenia, biorąc pod uwagę sytuację majątkową podejrzanego i poręczyciela, wysokość szkody oraz charakter czynu.

W praktyce poręczenie pojawia się często jako alternatywa dla tymczasowego aresztowania albo jako warunek uchylenia aresztu, gdy sąd uznaje, że sama kwota i ryzyko jej przepadku wystarczą do zapewnienia stawiennictwa i prawidłowego toku sprawy. Kluczowe jest to, że złamanie warunków może skutkować zatrzymaniem przedmiotu poręczenia na rzecz Skarbu Państwa oraz zastosowaniem ostrzejszego środka.

Dozór Policji, kiedy sąd go stosuje?

Dozór Policji stosuje się, gdy sąd chce mieć bieżącą kontrolę nad zachowaniem podejrzanego, ale uznaje, że nie ma potrzeby izolacji. W ramach dozoru sąd nakłada obowiązki określone w postanowieniu, a Policja weryfikuje, czy podejrzany się do nich stosuje, w szczególności poprzez obowiązek stawiennictwa we wskazanej jednostce i wykonywanie poleceń związanych z dokumentowaniem dozoru.

Dozór jest typowy wtedy, gdy istnieje obawa utrudniania postępowania, na przykład przez brak stabilnego miejsca pobytu, wcześniejsze unikanie kontaktu z organami, albo gdy trzeba ograniczyć określone zachowania podejrzanego, ale areszt byłby nieproporcjonalny.

Zakaz kontaktu, kiedy jest stosowany?

Zakaz kontaktu ma sens wtedy, gdy realna jest obawa wpływania na pokrzywdzonego lub świadków, nękania, gróźb, ponowienia przemocy, albo gdy dla bezpieczeństwa pokrzywdzonego trzeba odseparować strony bez sięgania po areszt. Może funkcjonować jako element dozoru Policji, czyli jako jeden z obowiązków nałożonych w postanowieniu o dozorze, a w określonych typach spraw przepisy przewidują też szczególne warianty środków ochronnych, na przykład nakaz okresowego opuszczenia lokalu wspólnie zajmowanego z pokrzywdzonym w sprawach o przestępstwo z użyciem przemocy wobec osoby wspólnie zamieszkującej.

W praktyce sądy wymagają, żeby zakaz kontaktu i zbliżania był uzasadniony konkretnymi okolicznościami, a nie samą ogólną obawą. Dobrze to widać w orzecznictwie, gdzie podkreśla się, że środek ma zabezpieczać tok postępowania i ochronę pokrzywdzonego tylko wtedy, gdy istnieją obiektywne podstawy do przyjęcia takiej potrzeby.

Kto o tym decyduje i jak to wygląda proceduralnie?

W postępowaniu przygotowawczym środki zapobiegawcze może zastosować prokurator, a sąd przede wszystkim rozstrzyga w kwestii tymczasowego aresztowania i kontroli instancyjnej, a także stosuje środki w toku postępowania sądowego. Niezależnie od etapu, dobór środka ma być proporcjonalny do ryzyk zidentyfikowanych w sprawie i do stadium postępowania.