List gończy i poszukiwania, co to oznacza?

List gończy to formalny tryb poszukiwania osoby, wobec której istnieje decyzja o tymczasowym aresztowaniu, a ta osoba się ukrywa. Wtedy sąd albo prokurator może wydać postanowienie o poszukiwaniu listem gończym.

Poszukiwania procesowe to szersza kategoria działań Policji, których celem jest zatrzymanie albo ustalenie miejsca pobytu osób uchylających się przed wykonaniem decyzji organów ścigania lub wymiaru sprawiedliwości, a podstawą mogą być m.in. list gończy oraz zarządzenie o poszukiwaniu w celu ustalenia miejsca pobytu.

Co to oznacza dla podejrzanego albo oskarżonego?

Ryzyko zatrzymania praktycznie w każdym momencie

Jeżeli jest list gończy, priorytetem działań jest ujęcie i doprowadzenie. W praktyce zatrzymanie może nastąpić podczas rutynowej kontroli, przy legitymowaniu, na granicy, w miejscu pracy albo w mieszkaniu, jeśli Policja ustali miejsce pobytu. Źródłem tego ryzyka jest to, że list gończy jest narzędziem poszukiwania procesowego, nastawionym na zatrzymanie osoby uchylającej się.

Upowszechnienie danych

List gończy może być rozpowszechniany, a przepisy przewidują publikację w internecie, chyba że sąd lub prokurator postanowi inaczej. Dodatkowo istnieje policyjny portal, na którym publikowane są wizerunki i dane tylko tych osób, wobec których właściwy organ wyraził zgodę na publikację.

Co zwykle robi się procesowo?

W praktyce obrończej najczęściej równolegle robi się dwie rzeczy. Po pierwsze, porządkuje się kwestię obrony i kontakt z organem prowadzącym, żeby ograniczyć chaos i ryzyko spontanicznych decyzji. Po drugie, analizuje się podstawę tymczasowego aresztowania, bo to areszt jest osią, wokół której powstaje list gończy. Sam list gończy wynika z przesłanki ukrywania się przy istniejącym areszcie, więc walka o zmianę lub uchylenie aresztu bywa kluczowa.

Co to oznacza dla rodziny?

Wizyty Policji, rozpytania, czasem przeszukanie

Rodzina często doświadcza czynności terenowych, bo Policja ustala miejsce pobytu i weryfikuje informacje. Policja wprost opisuje, że poszukiwania procesowe to zespół czynności ukierunkowanych na zatrzymanie albo ustalenie miejsca pobytu, realizowanych m.in. z wykorzystaniem mediów i internetu.

Czy rodzina ma obowiązek informować Policję, gdzie jest poszukiwany?

Jeżeli ktoś zna miejsce pobytu, list gończy zawiera wezwanie do powiadomienia Policji, prokuratora lub sądu. W praktyce jednak każdy przypadek ma znaczenie, bo czym innym jest sama wiedza, a czym innym aktywne pomaganie w ukrywaniu.

Odpowiedzialność za ukrywanie lub pomoc w ucieczce i ważne zastrzeżenie dla osób najbliższych

W treści listu gończego znajduje się ostrzeżenie o odpowiedzialności karnej za ukrywanie poszukiwanego lub dopomaganie mu w ucieczce.

Od strony prawa karnego trzeba znać art. 239 kodeksu karnego, czyli poplecznictwo, który obejmuje m.in. ukrywanie sprawcy i inne formy utrudniania postępowania. Jednocześnie przepis przewiduje istotne wyłączenie, osoba, która ukrywa osobę najbliższą, nie podlega karze, ale dotyczy to właśnie ukrywania, a nie każdej możliwej formy pomocy.

Czy żona, mąż, rodzic, dziecko mogą odmówić zeznań?

Osoba najbliższa dla oskarżonego może odmówić zeznań, a to prawo trwa mimo ustania małżeństwa lub przysposobienia. To jest bardzo praktyczne, bo rodzina bywa wzywana na przesłuchanie właśnie w kontekście ustalania miejsca pobytu lub okoliczności sprawy.

Co robić, jeśli w rodzinie pojawia się list gończy?

Po stronie poszukiwanego najbezpieczniej jest natychmiast uruchomić obronę i nie prowadzić niekontrolowanych kontaktów z Policją na własną rękę, bo łatwo o działania, które później są oceniane jako ukrywanie się. Po stronie rodziny warto zachować spokój, nie podejmować działań, które mogą wyglądać jak organizowanie ucieczki, nie niszczyć żadnych rzeczy ani korespondencji, a jeżeli przychodzi wezwanie na przesłuchanie, skonsultować się przed stawiennictwem, zwłaszcza w kontekście prawa odmowy zeznań osoby najbliższej.

Potrzebujesz skutecznego adwokata od prawa karnego? Skontaktuj się z naszą kancelarią!