Kiedy przestępstwo a wykroczenie – czym to się różni i dlaczego ma znaczenie?

Kradzież jest powszechnym czynem zabronionym dosyć często spotykanym na wokandach sądowych. Jednakże należy pamiętać, iż w zależności od okoliczności jakie towarzyszyły popełnieniu tego czynu sprawcę mogą czekać zupełnie różne konsekwencje i sankcje karne.

Zabranie cudzej własności bez zgody jej prawowitego właściciela jest karalne. Takie zdarzenia występują bardzo często – najczęściej oczywiście zdarzają się w sklepach kiedy to sprawcy nie mogąc sobie pozwolić na zakup określonego produktu postanawiają zabrać go bez regulowania jego ceny w kasie. Jest to oczywiście najbardziej obrazowy przykład kradzieży. Ale często ofiarami kradzieży padają osoby nam bliskie przykładowo w sytuacjach sporów o ruchomości.

Należy pamiętać, iż jeżeli sprawca zabierze przedmiot nie będący jego własnością bez zgody właściciela, przedstawiający określoną wartość i zdatny do legalnego nim obrotu, poniesie konsekwencje prawne. Natomiast między innymi od wartości tego przedmiotu będzie zależało jak dolegliwą karę sprawca otrzyma.

Kradzież może bowiem stanowić zarówno przestępstwo opisane w Kodeksie karnym, jak również wykroczenie opisane w Kodeksie wykroczeń. Na czym polega więc różnica? Jak zostało wskazane wyżej istotą jest wartość skradzionego przedmiotu. Od dnia 1 października 2023 roku tą graniczną kwotę stanowi 800 złotych.

Jeżeli więc sprawca zabrał przedmiot lub przedmioty, których wartość (także po zsumowaniu) nie przekracza kwoty 800 złotych to Sąd może skazać go na karę aresztu (w wymiarze 5-30 dni), karę ograniczenia wolności (czyli prace społeczne trwające 1 miesiąc) albo karę grzywny (w wysokości 20 -5.000 złotych).

Natomiast konsekwencje są znacznie bardziej dotkliwe w przypadku, gdy wartość skradzionych przedmiotów przekracza 800 złotych. Bowiem za przestępstwo kradzieży Sąd może wymierzyć karę pozbawienia wolności w wymiarze od 3 miesięcy do 5 lat. Oczywiście Kodeks karny przewiduje także szczególne rodzaje kradzieży – takie jak na przykład kradzież szczególnie zuchwała, kradzież mienia o znacznej wartości czy kradzież z włamaniem. W takich przypadkach ustawodawca przewidział jeszcze surowsze kary pozbawienia wolności.

Istotną kwestią będą także okoliczności popełnienia kradzieży. Przykładowo jeśli sprawca będzie przez kilka dni następujących po sobie albo z niewielkim odstępem czasowym kradł produkty ze sklepu o niskiej wartości – czyli każdorazowo nie przekraczającej kwoty 800 złotych – to najprawdopodobniej odpowie za przestępstwo. Dlaczego? Ponieważ ze względu na popełnianie tego czynu w krótkich odstępach czasu z przyjętym wcześniej założeniem dokonywania kradzieży wypełni znamiona tzw. czynu ciągłego. W konsekwencji zostanie więc skazany za jeden ciągły czyn kradzieży popełniany w określonych dniach i miejscach, a wartość skradzionych przedmiotów zostanie zsumowana.

Kończąc, należy zwrócić uwagę na moment popełnienia tego czynu zabronionego. Bowiem często ta okoliczność może mieć kluczowe znaczenie dla poprawy sytuacji sprawcy w postępowaniu karnym. Jeżeli bowiem sprawca dopuścił się kradzieży w latach 2016-2018 to jeśli nawet wartość skradzionych przedmiotów przekraczała kwotę 800 złotych ale nie przekraczała wartości ¼ minimalnego wynagrodzenia w danym roku, sprawca będzie odpowiadał tylko za wykroczenie.

W przypadku postawienia zarzutu kradzieży jako przestępstwa z Kodeksu karnego warto więc wnikliwie zweryfikować wartość skradzionych przedmiotów i sposób ustalenia tej wartości. W mojej praktyce zdarzały się przypadki kiedy zwrócenie uwagi organów ścigania na ten element skutkowało nawet umorzeniem postępowania – ponieważ po ustaleniu prawidłowej, niższej wartości skradzionego przedmiotu czyn stawał się wykroczeniem, a w Kodeksie wykroczeń przewidziany jest znacznie krótszy czas przedawnienia karalności niż w Kodeksie karnym. Dlatego zawsze kiedy pojawiają się wątpliwości w zakresie ustalonej w postępowaniu wartości przedmiotu kradzieży warto zasięgnąć profesjonalnej pomocy adwokata, który pomoże przygotować odpowiednie wnioski zmierzające do jej weryfikacji przez organy ścigania.

Masz pytania? Skontaktuj się z adwokatem od prawa karnego.