Co grozi za udział w karuzeli VAT w 2025

Karuzela VAT to łańcuch transakcji (często transgranicznych), w którym pojawia się znikający podatnik i fikcyjne rozliczenia podatku. Skutkiem są zawyżone odliczenia lub bezzasadne zwroty VAT. Odpowiedzialność może mieć wymiar karnoskarbowy (KKS) i karny (KK).

Dwie ścieżki odpowiedzialności: KKS i KK

KKS (art. 56 k.k.s.) – „nieprawda w deklaracji/JPK”.
Gdy zachowanie polega na podaniu nieprawdy lub zatajeniu prawdy w deklaracji i narażeniu podatku na uszczuplenie, zasadniczym trybem jest Kodeks karny skarbowy. Ustawodawca przewiduje grzywnę (do 720 stawek dziennych), karę pozbawienia wolności albo obie te kary łącznie. Często w grę wchodzą instytucje „miękkie” (korekta, zapłata, czynny żal), o ile sprawa nie ma cech oszustwa fakturowego.

KK – „przestępstwa fakturowe”.
Gdy w grę wchodzi dokument, który nie odzwierciedla rzeczywistej transakcji (tzw. „pusta faktura”), albo jego podrabianie/przerabianie wtedy odpowiedzialność przesuwa się do Kodeksu karnego:

• art. 270a k.k. – fałszerstwo materialne faktury (podrabianie/przerabianie lub użycie jako autentycznej),
• art. 271a k.k. – fałszerstwo intelektualne faktury (poświadczenie nieprawdy lub użycie takiego dokumentu),
• art. 277a k.k. – typ kwalifikowany przy bardzo wysokich wartościach (tzw. zbrodnia fakturowa).

Odpowiedzialność karna

Fałszerstwo faktur – typy podstawowe (art. 270a § 1 k.k., art. 271a § 1 k.k.)
Kara od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności.

Fałszerstwo faktur – „wielka skala” lub stałe źródło dochodu (art. 270a § 2 k.k., art. 271a § 2 k.k.)
Jeżeli wartość „kwoty należności ogółem” z faktury/faktur przewyższa pięciokrotność mienia wielkiej wartości (tj. pięciokrotność progu 1 000 000 zł) albo sprawca uczynił z przestępstwa stałe źródło dochodu to kara wynosi od 3 do 20 lat pozbawienia wolności.

Zbrodnia fakturowa (art. 277a k.k.)
Jeżeli „kwota należności ogółem” z faktury/faktur przekracza dziesięciokrotność mienia wielkiej wartości (tj. > 10 mln zł), grozi kara od 5 do 25 lat pozbawienia wolności. Przewidziano też łagodniejszy wariant „wypadku mniejszej wagi” – do 5 lat.

Co decyduje o wymiarze kary

Sądy zwracają uwagę na:

• rolę w łańcuchu (inicjator, organizator, wystawca, odbiorca, „bufor”),
• skalę i czas działania (liczba faktur, sumy, powtarzalność),
• stopień „udokumentowania” realnych dostaw (WZ/CMR, magazyn, logistyka, płatności),
• staranność (weryfikacje kontrahentów, sens ekonomiczny transakcji, split payment),
• postawę po ujawnieniu (naprawienie szkody, współpraca z organami).

W sprawach fakturowych przewidziano mechanizmy współpracy z organami (art. 277c–277d k.k.), w wyjątkowych warunkach możliwe jest nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpienie od jej wymierzenia.

Najczęstsze błędy po stronie przedsiębiorców

• Brak rozdzielenia ról i odpowiedzialności (sprzedaż – weryfikacja – akceptacja płatności).
• „Dosyłanie” po fakcie niepełnych lub antydatowanych dokumentów.
• Brak dowodów fizycznej dostawy (WZ/CMR, protokoły, zdjęcia, GPS).
• Rezygnacja z mechanizmu podzielonej płatności przy wrażliwych transakcjach.
• Chaotyczna komunikacja wewnętrzna po wszczęciu postępowania.

Karuzela VAT

Udział w karuzeli VAT niezależnie od roli, może skutkować grzywną a nawet karą wieloletniego pozbawienia wolności. O kwalifikacji przesądza przede wszystkim charakter i rzetelność dokumentów, skala wartości oraz świadome zaangażowanie w proceder. W sprawach karuzelowych częste są też zarzuty poboczne np. zorganizowana grupa przestepcza lub pranie pieniędzy.

W praktyce linia obrony opiera się na wykazaniu realności obrotu, dochowaniu należytej staranności i na prawidłowej kwalifikacji czynów po stronie KKS. Warto pamiętać, że mechanizmy współpracy z organami (277c–277d k.k.) mogą znacząco wpłynąć na wymiar kary.

Kontakt
Kancelaria Pirożek & Pirożek pozostaje do dyspozycji w sprawach dotyczących rozliczeń VAT, postępowań „karuzelowych” i obrony w przestępstwach fakturowych.